1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 1/3/1972 gününde uygulamanın yürürlüğe girmesini müteakip tapu idarelerince yapılan bir kısım işlemler dolayısiyle alınması gerekli vergi ve harç konusunda bazı duraksamaların (tereddüt) giderilmesi amacı ile hazırlanan Maliye Bakanlığının 3/Mart/1972 gün ve 2232350/1315/11582 sayılı genelgeleri Gruplar aracılığı ile bütün teşkilata iletilmişti.
Emlak vergisi yükümlüleri, (mükellefleri) 2/Mayıs/1972 gününden itibaren beyanname vermeye başladıklarına göre, bazı durumların açıklanması faydalı bulunmuştur.
Bilindiği üzere; 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 30/4 uncu maddesi, içinde bulunan bütçe yılının emlak vergisine ilişkin taksitleri ile önceki bütçe yıllarına ait bina ve arazi vergileri ödenmeden veya vergi tarhiyatının ihtilaflı bulunması halinde, tahakkuk ettirilen tarhiyat miktarı karşılığı para, Hazine tahvili vaya banka teminat mektubu emaneten yatırılmadıkça Türkiye Sınırları dahilindeki bilumum bina ve arazinin devir ve temlikinin yapılamıyacağı ve bunlar üzerinde aynı bir hak tesis ve tesis edilmiş olanların kaldırılamıyacağı hususunda bir hüküm sevketmiştir.
Her ne kadar, bina ve arazinin sürekli ve geçici vergi bağışıkığı durumları kanunun ilgili maddelerinde kesinlikle sayılmış ise de, bu cihetin tayin, tesbit ve takdiri idarelerimizi değil, doğrudan doğruya vergi dairelerini ilgilendirdiğinden; bina ve araziyle ilintili olarak devir ve ferağa veya bunlar üzerinde aynı hak kurulmasına ve kurulmuş bulunanların kaldırılmasına müteallik her hangi bir talep ait olduğu vergi dairesine uğratılarak, vergi tarh, tahakkuk ve tahsilinin yapıldığına ve ihtilaflı olanlar için yapılan tarhiyat miktarının nakit, Hazine tahvili yahut banka teminat mektubu olarak emaneten yatırıldığına veyahut da vergiden ayrık ve bağışık tutulduğuna dair, vergi dairesince onanmış bildirim ve belge aranılacaktır.
Yukarıda sayılan işlemlerin yapımı nedeniyle vergi dairesinden onanmış bildirim ve belge alınmış, bina ve arazi, üzerinde aynı yıl içerisinde sözü edilen işlemlerin tekrarı halinde vergi taksitlerinin ödenip ödenmediğinin tesbit ve tevsiki için talep vergi dairesine intikal ettirilmeli ve olumlu karşılık alındıktan sonra istenilen işlem yapılmalıdır.
Devir ve temlik konusuna hangi işlemlerin gireceği izaha muhtaç bulunmamaktadır. Mülkiyetin gayri ayni haklar; irtifak hakları, gayrimenkul mükellefiyetleri ve rehin hakları, olmak üzere üçe ayrılmaktadırlar.
Ne var ki, kat irtifakının kurulması, kat irtifakının kat mülkiyetine çevrilmesi ile rehin haklarının kurulması ve kaldırılmasını, 30 uncu madde kapsamı dışında tutmak gerekir. Çünki; ipotek, bilindiği gibi, taşınmaz mal sahibinin veya bir başkasının doğmuş, doğacak veya doğması muhtemel şahsi borçlarına teminat teşkil eden bir rehin çeşiddidir. Bu işlemler dolayısıyle ne vergi yükümlüsünde ve ne de vergiye konu taşınmazın mülkiyetinde değişiklik yaratmamaktadır. Diğer taraftan kat irtifakının kurulması veya kat irtifakının kat mülkiyetine çevrilmesi, mülkiyette bir değişiklik meydana getirmeyip bilakis pekiştirici bir özellik kazandırır. Fakaat, irtifak hakkı nevilerinden intifa, sükna, inşaat (üst) ve kaynak haklarının, gayrimenkul mükellefiyetinin kurulması ve kaldırılması, intifa hakkından sahibinin ivazlı veya ivazsız ferağatını mezkur madde kapsamı içinde düşünmek gereklidir.
Önemli olan bir cihed de, 1/3/1972 gününe kadar olan bina ve arazi vergisinin tarh, tahakkuk ve tahsilidir. Sözü edilen vergileri 1837 ve 1833 sayılı Bina ve arazi Vergisi Kanunları ile Vergi Usul Kanunu ve bunların ek ve tadillerine göre özel idareler tarh, tahakkuk ve tahsil edeceklerdir. Bu konuda olunacak işlem Maliye Bakanlığının yukarıda gün ve sayısı işaret olunan genelgelerinde açıkca belirtilmiştir.
Emlak Vergisine Matrah Olacak Vergi Dairelerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün 4 üncü maddesi, lüzumu halinde inceleme memurlarına, resmi kuruluşları bilgi vermekle yükümlü tutmuş, aynı tüzüğün 5 nci maddesi ise vergi haritalarının düzenlenmesi hususunda gerektiği zaman, vergi dairelerine bilgi vermek vazifesini idaremize de yüklemiştir.
Bu itibarla yetkili makam veya memurlar tarafından istenilen bilginin verilmesi ve bu konuda gereken her türlü kolaylığın sağlanması ve işbirliği kurulması gerekir.
Gereğinin bu yolda ifasının teminini, ilişikte sunulan (…….) adet genel yazının İliniz merkez ve mülhakatındaki tapu ve kadastro idarelerine tebliğini rica ederim.
Genel Müdür
