Taşınmaz Lehine İrtifaklarda
Madde 1018.- Taşınmaz lehine irtifakların tescil ve terkini hem yüklü, hem yararlanan taşınmazların sayfalarına kaydedilir.
-Gerekçe-
Madde 1018- Yürürlükteki Kanunun maddeyi karşılayan bir hükmü yoktur. Konu, kaynak Kanunun 968. maddesinde düzenlenmiştir. Bu eksikliğin giderilmesi için, taşınmaz lehine kurulan irtifaklardaki tescile ilişkin özel hükme bu maddede yer verilmiştir.
-Açıklama-
İrtifak hakları konuları itibariyle, arzi ve şahsi irtifak hakları olarak ayrıma tabi tutulmaktadır. Arzi irtifak haklarında, lehine irtifak hakkı kurulan taşınmaz ve aleyhine irtifak hakkı kurulan taşınmaz olmak üzere karşılıklı iki taşınmaz vardır. TMK.m.1018 göre, “Taşınmaz lehine irtifakların tescil ve terkininin hem yüklü, hem yararlanan taşınmazların sayfalarına kaydedilir.” Bu hüküm taşınmaz lehine irtifakların tapu kütük sayfasına tescil ve terkinindeki usul kurulanı belirtmektedir. Şahsi irtifak hakları ile taşınmaz lehine kurulan arzi irtifak hakları arasındaki, tescil ve terkin şeklinin farklılığı göz önünde bulundurulmalıdır. Şahsi irtifak haklarının tescili yükümlü taşınmazın tapu kütük sayfasının irtifak hakları sütununda yapılmakta olup, yararlanacak şahıs belirtilmektedir.
İrtifak haklarının tescili Tapu Sicili Tüzüğü m.30’da düzenlenmektedir.
(1) İrtifak hakları, kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tescil edilir.
(2) Kişisel irtifak hakları, ilgili taşınmazın kütük sayfası irtifak hakları sütununda mükellefiyet anlamına gelen “m” harfi ile gösterilir. Hak sahibinin adı, soyadı ve irtifak hakkının çeşidi belirtilerek ve varsa süresi yazılarak tescil edilir. Bu hakları tescilinde, ayrıca her bir irtifak hakkı için “a” harfinden başlamak üzere alfabenin tüm harfleri (a, b, c, ç, … g, ğ, … ı, i, j… gibi) kullanılır.
(3) Taşınmaz lehine kurulan irtifak hakları, lehine irtifak hakkı kurulan taşınmazın kütük sayfasında hak anlamına gelen “h” harfi ile aleyhine irtifak hakkı kurulan yüklü taşınmazın kütük sayfasında ise, “m” harfi ile gösterilir. Yararlanan taşınmazın kütük sayfası irtifak hakları sütununda, yüklü taşınmaz üzerinde tescil edilecek irtifak hakkının niteliği belirtilir. Yüklü taşınmazın kütük sayfasında ise, yararlanan taşınmaz lehine kurulan irtifak hakkının niteliği tescil edilir. Taşınmaz lehine kurulacak irtifak hakları planında da gösterilir.
İrtifak haklarının terkini TST m.69’da düzenlenmiştir.
(1) Tapu sicilinde terkin, tescilin kendisine hak sağladığı kimsenin istemine ya da yetkili makam veya mahkeme kararına istinaden yapılır.
(2) Kayıtların terkininde, tescil istemleriyle ilgili hükümler uygulanır.
(3) Kanunda açıkça gösterilen hâller ile şerh edilmiş kişisel haklarda ve tescil edilmiş taşınmaz lehine veya kişisel irtifak haklarında belli bir süre söz konusu ise, bu sürenin dolması hâlinde taşınmaz malikinin istemi üzerine terkin işlemi yapılır.
(4) Bir aynî hakkın veya şerh edilmiş kişisel hakkın diğer sebeplere dayalı olarak sona ermesiyle kayıt hukukî değerini kaybettiği takdirde, yüklü taşınmaz maliki, terkini isteyebilir. Müdürlük, bu istemi yerine getirirse her ilgili, bu işlemin kendisine tebliğ tarihinden başlayarak otuz gün içinde terkine karşı dava açabilir.
