4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
Madde 1010- Aşağıdaki sebeplere dayanan tasarruf yetkisi kısıtlamaları, tapu kütüğüne şerh verilebilir:
- Çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları,
- Haciz, iflâs kararı veya konkordato ile verilen süre,
- Aile yurdu kurulması, artmirasçı atanması gibi şerh verilmesi kanunen öngörülen
işlemler.
Tasarruf yetkisi kısıtlamaları, şerh verilmekle taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan
hakların sahiplerine karşı ileri sürülebilir.
Türk Medeni Kanunu’nun 1010. maddesi, tasarruf yetkisinin kısıtlanmasını düzenlemekte ve belirli sebeplere dayanan bu kısıtlamaların tapu kütüğüne şerh verilmesini öngörmektedir. Tasarruf yetkisi, bir malikin taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkını serbestçe kullanma yetkisini ifade eder. Ancak belirli hukuki durumlarda, bu yetki sınırlandırılabilir. Bu tür kısıtlamalar tapu kütüğüne şerh edildiğinde, taşınmaz üzerinde sonradan hak kazanan kişiler de bu kısıtlamalara tabi olur.
Tasarruf yetkisinin kısıtlanabileceği başlıca sebepler:
1. Çekişmeli Hakların Korunmasına İlişkin Mahkeme Kararları: Taraflar arasında bir hukuki uyuşmazlık veya çekişmeli bir hak durumu varsa, mahkeme, bu hakların korunması amacıyla taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisini kısıtlayabilir. Bu karar, ilgili taşınmazın devredilmesini veya üzerinde tasarrufta bulunulmasını engelleyebilir.
2. Haciz, İflas Kararı veya Konkordato ile Verilen Süre: Bir malikin borçları nedeniyle hakkında haciz kararı verilmişse veya iflas ilan edilmişse, taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisi kısıtlanabilir. Konkordato sürecinde de borçluya tanınan süre boyunca taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisi sınırlı olur.
3. Kanunen Öngörülen Diğer İşlemler: Kanun, bazı özel durumlarda da tasarruf yetkisini kısıtlayıcı işlemler öngörmektedir. Örneğin, aile yurdu kurulması veya artmirasçı atanması gibi durumlar, tasarruf yetkisini sınırlandırabilir. Bu işlemler de tapu kütüğüne şerh verilerek, taşınmaz üzerinde sonradan hak kazanan kişilere karşı ileri sürülebilir.
Bu kısıtlamalar, tapuya şerh verilmekle birlikte, taşınmazla ilgili sonradan yapılan işlemler ve hak kazanan kişiler açısından bağlayıcı olur.
